Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη. Ο ιδανικός τρόπος θεραπείας χρειάζεται τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

  • Διαμόρφωση / Μετατροπή Συμπεριφοράς (Behavior Modification)
  • Κατάλληλη Διατροφή
  • Άσκηση
  • Ομαδική υποστήριξη

Α. Διαμόρφωση Συμπεριφοράς
Παρόλο που η ανταπόκριση του καθενός προς τις μεθόδους της διαμόρφωσης της συμπεριφοράς διαφέρει, ο αυτοέλεγχος φαίνεται να υπόσχεται τα καλύτερα αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Τα προγράμματα που βασίζονται στον αυτοέλεγχο:

– επικεντρώνονται στην συμπεριφορά
Το άτομο μαθαίνει να κάνει ορισμένα πράγματα διαφορετικά. Η αλλαγή της συμπεριφοράς πρέπει να είναι συγκεκριμένη και ορατή. Η συμπεριφορά του ατόμου μαθαίνεται από την αντεπίδραση του ατόμου με το περιβάλλον. Για παράδειγμα, μπορεί το άτομο να έχει μάθει από μικρή ηλικία με το άνοιγμα ενός σακουλιού με πατατάκια ότι πρέπει να φαγωθεί όλο την ίδια ώρα. Αυτήν την συμπεριφορά μπορεί να την αλλάξει με το να πει: “όταν ανοίξω το κουτί, ξεχωρίζω σε ένα πιατάκι αυτά που θα φάω, κλείνω και φυλάγω το σακούλι με τα υπόλοιπα και μετά αρχίζω να τρώω”.

– αλλάζουν τις συνήθειες σταδιακά
Μερικά παραδείγματα συνηθειών είναι:

  • τα μικρά και συχνά γεύματα
  • κατανάλωση νερού πριν, κατά την διάρκεια και μετά το γεύμα για την επίτευξη του κορεσμού
  • συστηματική άσκηση
  • επίσκεψη σε υπεραγορά τροφίμων όταν είμαστε «χορτάτοι». Το ψώνισμα των τροφίμων όταν είμαστε πεινασμένοι μπορεί να μας οδηγήσει στην πιθανή αγορά άχρηστων και «παχυντικών» εδεσμάτων

– παρέχουν μια εκπαιδευτική προσέγγιση
Το άτομο μαθαίνει πως να αναλύει το πρότυπο της δικής του συμπεριφοράς και να χρησιμοποιά συγκεκριμένες μεθόδους για να αλλάξει αυτά τα πρότυπα. Οι Dr. Steven Kopel and Hal Akowitz του Rutgers Medical School που μελέτησαν το θέμα, βρήκαν ότι όταν το άτομο αποδίδει την αλλαγή της συμπεριφοράς στις δικές τους προσπάθειες, η αλλαγή συμπεριφοράς μπορεί να είναι μόνιμη.

Σε μια αυστηρή δίαιτα που μπορεί να απαγορεύονται ορισμένα φαγητά της αρεσκείας του ατόμου μπορεί να κάνει αυτά τα φαγητά ακόμα πιο επιθυμητά. Γι’ αυτό, με τον αυτοέλεγχο διδάσκεις το άτομο πως να συμπεριλάβει αυτά τα φαγητά στο διαιτολόγιο του (δοσολογία και με τι να το ανταλλάξει).

– δεν απαιτούν τελειότητα
Η απαίτηση για τελειότητα από τον διαιτολόγο ή τον ίδιο τον διαιτούμενο προδιαθέτει αποτυχία. Οι μέθοδοι αυτοέλεγχου έχουν σαν στόχο να μειώσουν την πιθανότητα να συμβεί η προβληματική συμπεριφορά (π.χ. υπερκατανάλωση όταν βρίσκεται κάποιος μόνος ή είναι λυπημένος). Το άτομο μπορεί να ξεφύγει από την απαιτούμενη συμπεριφορά – η επιτυχία του αυτοελέγχου εναπόκειται στο να ξέρει το άτομο ότι το μπορεί να ξαναπροσπαθήσει μέχρι να τα καταφέρει. Οι προβληματικές συμπεριφορές αλλάζουν χρησιμοποιώντας είτε με μεθόδους “ελέγχου προτεραιότητας” (κίνητρο) ή με μεθόδους “ελέγχου συνέπειας” (ενίσχυση)

Μέθοδοι Ελέγχου Προτεραιοτήτων:
1. Παρακολούθηση – Γράφοντας σε Ημερολόγιο
Πριν να μπορέσει ένα άτομο να κάνει αλλαγές στην αλλαγές στην συμπεριφορά του πρέπει να διαπιστώσει την φύση του προβλήματος του. ΄Έτσι, κρατώντας ένα ημερολόγιο με τις καθημερινές του ασχολίες, κάθε επαναλαμβανόμενη προβληματική συμπεριφορά μπορεί να εντοπιστεί.
Οι πληροφορίες που πρέπει να γράφονται στο ημερολόγιο:

  • ΩΡΑ ΡΕΥΜΑΤΟΣ
  • ΤΡΟΦΙΜΟ/ΠΟΤΟ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΘΗΚΕ
  • ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΗΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΘΗΚΕ
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΓΕΥΜΑΤΟΣ
  • ΒΑΘΜΟΣ ΠΕΙΝΑΣ
  • ΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΥΜΑΤΟΣ
  • ΤΟΠΟΣ ΓΕΥΜΑΤΟΣ
  • ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΓΕΥΜΑΤΙΣΑΝ ΜΑΖΙ
  • ΑΣΧΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΓΕΥΜΑΤΟΣ
  • ΑΝ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΡΟΦΗΣ ΕΓΙΝΕ ΕΝΩ ΚΑΘΟΤΑΝ/ΣΤΕΚΟΤΑΝ/ΞΑΠΛΩΝΕ ΤΟ ΑΤΟΜΟ
  • ΑΣΚΗΣΗ

2. Περιβαλλοντικός προγραμματισμός (κίνητρο)
Κάποια άτομα δεν μπορούν να περάσουν από τον φούρνο χωρίς να δοκιμάσουν κάτι. Άλλοι, τρωνε γιατί είναι αγχωμένοι. Διαφορετικά άτομα επηρεάζονται από διαφορετικά περιβαλλοντικά κίνητρά που τους κάνουν να τρώνε.

΄Έτσι, όταν το άτομο συνειδητοποιήσει αυτές του τις αδυναμίες μπορεί να οργανωθεί/προγραμματιστεί για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Σκοπός αυτού τουπρογραμματισμού είναι να διακοπεί ο συσχετισμός αυτών των κινήτρων με το φαγητό. Για παράδειγμα, αν το πρόβλημα σας είναι ότι τρωτέ εκτός ελέγχου μπροστά στην τηλεόραση θέστε το σαν κανόνα σας να τρωτε μόνο στο τραπέζι της κουζίνας και προετοιμάζεται το πιάτο σας πριν καθίσετε στο τραπέζι.

3. Στόχοι
Βάλτε τους δικούς σας ρεαλιστικούς στόχους. Για παράδειγμα, είναι ένας ρεαλιστικός στόχος είναι να επιτύχετε την απώλεια βάρους ½-1 kg την βδομάδα.

Μέθοδοι Ελέγχου Συνεπειών (Ενίσχυση)

1. Αυτό-ενίσχυση
Η αυτό-ενίσχυση αναφέρεται στην παρουσίαση ανταμοιβής μετά από το συμβάν μιας επιθυμητής συμπεριφοράς. Οι ανταμοιβές μπορεί να δίνονται για την απώλεια βάρους, αλλαγές στην διατροφική συμπεριφορά ή άσκηση.

Οι ανταμοιβές δεν θα πρέπει να περιλαμβάνουν δραστηριότητες με φαγητό. Για παράδειγμα, αφού χάσω τα 5 κιλά, θα γευματίσω στο αγαπημένο μου εστιατόριο με κινέζικα.

2. Αυτό-τιμωρία
Η αυτό-τιμωρία (π.χ. να ακυρώσει το άτομο έξοδο του γιατί δεν έχασε βάρος) είναι μια μορφή αρνητικής – ενίσχυσης για τον όταν τρωει κάποιος πολύ, δεν γυμνάζεται. ΄Όμως, έρευνες έδειξαν ότι η ανταμοιβή φέρνει καλύτερα αποτελέσματα πάρα την τιμωρία όσο αφορά το βάρος.

4. Περιβαλλοντική Ενίσχυση
Αυτή η μέθοδος περιλαμβάνει το να υπάρχει κάποιος στο περιβάλλον που να υποστηρίζει τις προσπάθειες του ατόμου για την ρύθμιση του βάρους.

Β. Υγιεινή Διατροφή για Απώλεια Βάρους
Μια δίαιτα (ή καλύτερα ένα σχέδιο διατροφής) για να θεωρηθεί υγιεινή, ασφαλής καθώς και αποτελεσματική για την απώλεια βάρους πρέπει να ικανοποιεί τα ακόλουθα κριτήρια.

  • Να ικανοποιεί όλες τις διατροφικές ανάγκες του ατόμου (θρεπτικές ουσίες και ικανοποιητικές θερμίδες που να επιτρέπουν την απώλεια βάρους ½ -1kg την βδομάδα; οι θερμίδες δεν πρέπει να είναι λιγότερες από 1200 θερμίδες την ημέρα)
  • Να αποτρέπει ή να ελαχιστοποιεί την πείνα
  • Να προσαρμόζεται στον τρόπο ζωής, στις συνήθειες και γεύσεις του ατόμου
  • Να συμπεριλαμβάνει φαγητά που προμηθεύονται ή να προετοιμάζονται εύκολα και αν είναι κοινωνικά αποδεκτά
  • Να ενθαρρύνει μακροχρόνιες διατροφικές αλλαγές και συνήθειες για το άτομο

Γ. ΄Άσκηση (συστηματική και μακροχρόνια συνήθεια)

Δ. Ομαδική Υποστήριξη

Η ομαδική υποστήριξη είναι η μόνη εξαίρεση στις μακροχρόνιες συνήθειες. Σκοπός αυτών των ομάδων είναι να υποστηριχθούν αυτά τα άτομα που τους είναι δύσκολο να χάσουν βάρος από μόνοι τους. Αυτά τα άτομα ίσως να χρειάζονται να συμμετάσχουν σε μια ομάδα που να μοιράζονται το «φόρτος» του ίδιου προβλήματος και τις λύσεις αυτού.

Το άτομο όμως δεν πρέπει να γίνει εξαρτημένο αυτής της ομάδας για να μπορέσει να επιτύχει το χάσιμο του επιπλέον σωματικού βάρους. Ο χρόνος που θα περάσει το άτομο σε ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος θα τον βοηθήσει να μάθει καινούργιες τεχνικές και να αποχτήσει την δύναμη και την αφοσίωση για να συνεχίζει τον αγώνα για απώλεια βάρους αλλά και την διατήρηση του στα επιθυμητά όρια. Τέλος, για να βοηθηθεί αποτελεσματικά το παχύσαρκο ή υπέρβαρο άτομο θα πρέπει να υπάρχει άμεση συνεργασία του ίδιου μετά τον διαιτολόγο/κλινικό διαιτολόγο, γυμναστικό /εργοφυσιολόγο και πολλές φορές ψυχολόγο.

Πηγή: mazi